Ο Δ.Ι.Καραμβάλης γράφει για το ''Πορφυρό Φως''...

Δ.Ι.Καραμβάλης.

ΙΧΝΗΛΑΣΙΑ ΣΤΟ  ''ΠΟΡΦΥΡΟ ΦΩΣ'' ΤΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ ΔΑΝΕΛΗ.

Η Αθανασία  Δανέλη γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε νομικά. Το ‘’ΠΟΡΦΥΡΟ ΦΩΣ’’ είναι η πρώτη της ποιητική συλλογή, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις  ‘’ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ’’ το έτος 2008.

          Εκείνο που θα πρέπει αμέσως να παρατηρήσουμε είναι πως δεν πρόκειται για πρωτόλειο, αντίθετα και ξεχωριστή δομή ύφους και συμπαγή και νοηματική καθαρότητα και προσωπικό τρόπο γραφής έχουν τα ποιήματά της.

          Ένας ευτυχής συνδυασμός ευαισθησίας και πάθους από τη μια και φιλοσοφικής θέασης των δρώντων και των δρωμένων από την άλλη διαπνέει τους στίχους της, ενώ κατέχει καλά να ιστορεί συμβάντα και καταστάσεις, που τα βιώνει και τα διυλίζει σ΄ ένα δεύτερο βαθμό στο εργαστήρι της ψυχής της μ΄ ένα πορφυρό φως, στο οποίο προσδίδει διαχρονικές καταστάσεις και μηνύματα. Ιδιαίτερα στα μεγάλα της ποιήματα μπορούν ν΄ αποσπασθούν στροφές και να γίνουν μερικότερα ποιήματα διατηρώντας την αυτοτέλεια και την αυθυπαρξία τους΄ δίνουμε ένα παράδειγμα από  ‘’ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ  ΑΓΑΠΗΣ’’ με δύο μερικότερα: ‘’Εντρύφημα στο σώμα της αγάπης το σώμα σου’’  ή ‘’Καμιά φορά στο φως μιας αστραπής στεγνώνεις’’. Kι  ένα από άλλο της ποίημα: ‘’Του είναι αβάσταχτη η βαρύτητα της αγάπης’’. Το σχετικό ποίημα έχει αυτόν ακριβώς τον τίτλο ‘’ Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ’’.

          Ποίηση που ξέρει τι να πει και πώς να το πει, έτοιμη να πληρώσει για τις επιλογές της, να συντριβεί, αλλά και να ματώσει και να κατορθώσει να παραμείνει μια ανυπόταχτη φωνή ελευθερίας, μια και η απόφασή της είναι δεδομένη, όπως τονίζει σ΄ ένα χαρακτηριστικό της στίχο: ‘’ Θα μάχομαι’’. Στίχοι που μέσα  ‘’στη μέθη των νερών’’  κατέχει καλά να δείχνει ‘’μια θάλασσα που ξέρω πως πάντα υπάρχει’’, να ξεκινά από μια κουκίδα στο βάθος του ορίζοντα,  ν΄ απλώνει και ν΄ απλώνεται στα βάθη των οριζόντων και στα βάθη της θάλασσας, που μόνη της σταλάζει την πίκρα και μπορεί σταγόνα τη σταγόνα να φτιάχνει μια θάλασσα και να μας ταξιδεύει επεκτείνοντας στο σημαίνον και το σημαινόμενο: ‘’Θάλασσα απρόσωπη πολιτεία/δημιούργημα των δακρύων της ιστορίας μας’’. Το υδάτινο στοιχείο γενικότερα δια-δραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στην ποιητική της πότε σαν δάκρυ και πόνος, πότε σαν πλατιά θάλασσα ‘’αμίλητη, κουφή και τυφλή’’ και πότε σαν ‘’ μέθη των νερών’’ να πάρει δυο σώματα ερωτικά, να τα κάνει καράβια και να τα ταξιδέψει εκεί όπου όλα ακινητούν, λιμνάζουν και σήπονται.

Και μέσα σ΄ όλο της το ποιητικό βεληνεκές ο άνθρωπος-δέντρο να επιμένει ν΄ αρνείται την ευτέλεια των συμβιβασμών: ‘’Όχι, όχι δεν δέχομαι /όχι, όχι αρνούμαι./Όχι, όχι δεν με πονάνε /τα ξεφτισμένα οράματα /οι ξεφτισμένοι άνθρωποι’’.

Ένα λυρικό οδοιπορικό μέσα σ΄ ένα καλοκαιρινό τοπίο, με πεύκα και καλαμιές, που χορεύουν στον άνεμο και  μ ΄ αυτό το συγκλονιστικό: ‘’Μ΄ ένα αντίο στο νερό/

που τρέχει πάνω στα σώματα’’.

       Τέσσερις ενότητες απαρτίζουν το ποιητικό σώμα και αίμα τούτης της συλλογής, που κυκλοφόρησε σε καλαίσθητη έκδοση από τον Γαβριηλίδη και έχει στο εξώφυλλο τον πίνακα της ζωγράφου Κωνσταντίνας Συλίκου, που έρχεται σε αγαστή συμπόρευση με τους στίχους της Αθανασίας Δανέλη. Τρία δέντρα, μια εξομολόγηση εκ βαθέων, μια προσέγγιση του θαύματος που ονομάζουμε ΖΩΗ, ένας εξομολογητικός καταγραφέας, που κινείται ανάμεσα στην αλήθεια και την εσωτερική ταξινόμηση και εκδοχή (σ΄ έναν κόσμο που δε νογά, Οδυσσέας Ελύτης):

‘’Κλαίω πέρα από κάθε δάκρυ /κραυγάζω ως τις άκρες /της κραυγής’’.

          Η ποίηση της Αθανασίας Δανέλη έχει κοινωνικά μηνύματα, είναι φωνή ευθύνης και επιλογής, πυρίμαχο εργαλείο, που κάθε φορά ψάχνει: ‘’για το ταξίδι μας καινούργια ρότα’’. (Οδ.Ελύτης ‘’Δεν πα να μην αρέσεις. Το παν είναι η ρότα σου’’.  ΜΙΚΡΟΣ  ΝΑΥΤΙΛΟΣ).

Τα πρώτα τέσσερα ποιήματα της συλλογής έχουν γενικότερο θέμα, σημείο και άξονα αναφοράς την ίδια την ποίηση, που μ΄ αυτήν η ποιήτρια ανοίγει ‘’ένα παράθυρο στη νύχτα’’ και τους ‘’θρυμματισμένους πόθους’’ της  τους ανακτά μέσα σε μια ατμόσφαιρα όπου είμαστε ‘’θύτες και θύματα παράνοιας μαζικής και κτητικής’’. Μέσα από τους στίχους της η ποιήτρια ομολογεί πως γράφει για να ξορκίσει το σκοτάδι σ΄ ένα δύσκολο καιρό, που περιφρονούμε την ποίηση, αλλά μ΄ ένα μεγάλο όπλο-αφετηρία, τέλος κι αρχή ταυτόχρονα ‘’μες στις αποσκευές μου έχω ένα δάκρυ’’. Η ποίηση γράφεται πάνω στο ‘’λευκό χαρτί’’, όπως πάνω του γράφεται η από-γνωση, η οποία σ΄ ένα δεύτερο πλάνο είναι και τραγικά απο-καλυπτική, αφού από γνώση (από-γνωση) γράφεται η αληθινή ιστορία του κόσμου.

(Ουράνα Διοματάρη ‘’Ο ποιητής γράφει την ιστορία του κόσμου’’).

Μέσα στα όνειρα μιας άγρυπνης νύχτας η ποιήτρια Αθανασία Δανέλη φέρνει στο νου παράλληλες μνήμες και οράματα του Ιουστινιανού και της Θεοδώρας, του Θεόφιλου και της Κασσιανής, του  γερο-ποιητή και του Βελζεβούλ, με τις ‘’λέξεις, το μυστικό παιχνίδι των ποιητών’’.

 Όταν γύρω τα παραθυρόφυλλα είναι κλειστά, οι ποιητές γίνονται παιδιά που αναζητώντας την αθωότητα δεν είναι παρά ‘’βαρκούλες μοναχικές σε διάπλου άγνωστου προορισμού’’.

          Η Αθανασία Δανέλη είναι γνήσια και αυθεντική ποιήτρια, που κατορθώνει να μας δίνει μια ποίηση ως καιομένη βάτο, με πίκρα και αίμα ψυχής, που φέρει μέσα της έντονα σημεία βροχής και δακρύων απ΄ τη μια και κεριά πόνου και φωτιά που κατακαίει από την άλλη παλιά οράματα και αγάπες: ‘’Όπως ξέρουν πως το απόβροχο είναι πιο άδειο απ΄ τη βροχή. Τουλάχιστον εκείνη σβήνει τα θλιμμένα κεριά, όπως το τσιγάρο καίει τους παλιούς πόθους’’.

          Στην ενότητα ‘’ΕΓΩ, Ο ΑΛΛΟΣ’’, έχουμε να κάνουμε με μια εσωτερικής καύσεως τραυματική εκδοχή της ποιήτριας, όπου εκείνη κι ο εαυτός της, το εγώ και το άλλο παλεύουν απεγνωσμένα σ΄ ένα τοπίο όπου φεύγει η ζωή, τρέχουν τα τρένα και η θάλασσα είναι πικρή. ‘’Τα τρένα τρέχουν… Γεμάτα τραυματίες κι εγώ αλλάζω γάζες στα δικά μου τραύματα νοσταλγώντας παραδείσους’’.    Και ξανά η παρουσία της βροχής, η απουσία  του  συνανθρώπου,  τα  φύλλα, τα πουλιά, οι ομπρέλες, το αίσθημα της παγερότητας και της μοναξιάς, αυτή η ξεχωριστή ευαισθησία και μουσικότητα, που χαρακτηρίζει τα ποιήματα της Δανέλη.

Εγώ και ο άλλος, τόση μοναξιά μέσα στο πλήθος, αλλά ‘’Πες πως είσαι συ ο άλλος που περπατάει μόνος που πλαγιάζει μόνος που συνωστίζεται μέσα στο πλήθος μόνος’’.

        Τα μικρά άτιτλα είναι επτά ποιήματα, τα οποία έχουν γραφτεί δίκην επιγράμματος ή και χάι-κου εκφράζοντας μια γνωμική ποίηση, όπου έρχεται σε διασταύρωση η ποίηση με τη φιλοσοφία. Παράδειγμα: ‘’΄Ακου τη φωνή σου είν’  ο λόγος./ Τα δάκρυά σου ο αντίλογος. /Η σιωπή σου, ο διάλογος.’’

Κι αυτό το υπέροχο για το χρόνο και τον πόνο: ‘’Ο χρόνος  σαν την αστραπή/ προτού χαρείς το φως της /φεύγει. /Κι ο πόνος σαν τον κεραυνό /σ’  απανθρακώνει.’’

          Η Αθανασία Δανέλη γράφει με το χέρι στην καρδιά, αλλά παράλληλα δουλεύει το στίχο-στόχο, με λεξιλόγιο πλούσιο και με μια διαλεκτικότητα μοναδική, που κατορθώνει το φευγαλέο να το αποτυπώνει με διαχρονικότητα: ‘’Καμιά φορά στο φως μιας αστραπής /στεγνώνεις. /Τότε ας προλάβαινα να φωτογραφίσω/της αγάπης το σώμα’’.

          Στη ‘’ΜΥΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ’’, που συνιστά την τρίτη ενότητα, επικεντρώνεται με μια περισσότερο εξομολογητική γραφή η σιωπή και η πνιχτή κραυγή του έρωτα και ‘’της αβάσταχτης βαρύτητας της αγάπης’’, αφού ‘’αβάσταχτη η ελαφρότητα του είναι μας, κατά Κούντερα’’. Εδώ μέσα λοιπόν εστιάζεται το παλιό γεφύρι, που ενώνει το χώρο και το χρόνο, το αληθινό ημερολόγιο της ζωής, όπου μέρες, μήνες, αιώνες, χρόνια τώρα:‘’Τα μάτια της αγάπης μας λικνίζονται /σα βάρκες ακυβέρνητες /σ΄ ασπριδερές λιμνούλες αταξίδευτες’’ και η ποιήτρια στη μέθη των νερών, των ανεκπλήρωτων πόθων και στη διαφάνεια των δακρύων να ξεκινά να διανύσει την απόσταση προσκαλώντας μας: ‘’Έλα, δεν έχουμε άλλο δρόμο να διανύσουμε /από εκείνο το παλιό μονοπάτι./Εκείνο το κακοτράχαλο/ με την άγρια φύση της αγάπης’’.

          Η ‘’ΥΠΑΡΞΗ’’ είναι η τελευταία ενότητα της ποιητικής συλλογής της Αθανασίας Δανέλη. Εδώ ο θάνατος και η ζωή, η αρχή και το τέλος, η μνήμη και η λήθη, η ατμόσφαιρα του παραλογισμού γύρω μας, η ωριμότητα που ‘’έχει το σύνδρομο του άδειου κόσμου’’, το ταξίδι και η σκουριασμένη άγκυρα της ζωής, τα οράματα και οι διαψεύσεις, διατρέχουν τους στίχους της, η σημασία του αδιάπτωτου και αδιάκοπου αγώνα, αδιαφορώντας για το τέλος:‘’Είναι ένα παιδί που χτίζει/ κάστρα στην άμμο /χωρίς να νοιάζεται /όταν το κύμα /τού τα γκρεμίζει’’.

Η νυχτερινή αφύπνιση και περισυλλογή και πάντα η αγάπη ανορθόγραφη, μαθήτρια ανεπίδεκτη μαθήσεως, απρόβλεπτη, ακαριαία, οριακή, ασυμβίβαστη, η θάλασσα και μέσα της η ποιήτρια, πότε πανί, πότε ναυαγός και συντρίμμι στα βράχια της ζωής, έτοιμη όμως πάλι ν΄ αρμενίσει μ΄ ένα σάπιο ξύλο και ν΄ ανοιχτεί στο γνωστό άγνωστο, με πλήρη επίγνωση της αδυναμίας, αλλά παρ΄ όλ΄ αυτά έτοιμη να παίξει ζάρια τη ζωή και το θάνατο.

‘’ Για το ταξίδι μας καινούργια ρότα’’.

                                                                                               Δ. Ι. Καραμβάλης